Dòng sông và các kênh rạch tại Long Xuyên, An Giang đang phải gánh chịu lượng lớn nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, gây ô nhiễm nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp đến môi trường sống cùng sức khỏe cộng đồng. Mặc dù các dự án cải thiện hạ tầng và xử lý nước thải quy mô lớn đang được triển khai, tiến độ chậm trễ trong giải phóng mặt bằng và đặc biệt là tỷ lệ hộ gia đình kết nối vào hệ thống xử lý nước thải còn quá thấp đang đặt ra thách thức lớn, làm giảm hiệu quả đầu tư và tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục ô nhiễm.
Thực trạng và thách thức trong xử lý nước thải đô thị Long Xuyên
Vấn đề ô nhiễm nguồn nước do nước thải sinh hoạt chưa được xử lý là một thực trạng đáng báo động tại thành phố Long Xuyên. Lượng lớn nước thải từ các hộ gia đình và hoạt động đô thị hàng ngày vẫn xả trực tiếp vào các sông, kênh, rạch, gây suy thoái chất lượng nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh và tác động tiêu cực đến cuộc sống của người dân. Trước tình hình này, dự án Hệ thống xử lý nước thải cho đô thị Long Xuyên đã được triển khai với mục tiêu cải thiện đáng kể chất lượng môi trường.
Dự án bao gồm việc xây dựng một nhà máy xử lý nước thải có công suất lớn, với giai đoạn 1 đạt 15.000 m³/ngày đêm (tổng công suất thiết kế 30.000 m³/ngày đêm), cùng với việc xây dựng mạng lưới cống thu gom nước thải trên toàn thành phố. Tính đến thời điểm khảo sát, dự án đã hoàn thành khoảng 72% khối lượng công việc và dự kiến sẽ hoàn thành vào cuối năm 2024. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đang đối mặt là việc vận động các hộ dân kết nối hệ thống nước thải từ nhà ra cống thu gom. Hiện tại, chỉ có khoảng 18% hộ dân đã thực hiện việc kết nối này, một con số rất thấp so với mục tiêu và tiềm năng của dự án. Nếu các hộ gia đình không tích cực kết nối, nhà máy xử lý dù hoàn thành và vận hành cũng không thể phát huy tối đa hiệu quả, nước thải chưa xử lý vẫn sẽ tiếp tục gây ô nhiễm.
Dự án nâng cấp đô thị: Tiến độ và vướng mắc giải phóng mặt bằng
Song song với dự án xử lý nước thải, Tiểu dự án thành phố Long Xuyên thuộc Dự án Mở rộng nâng cấp đô thị Việt Nam cũng đang được triển khai để cải thiện toàn diện hạ tầng đô thị. Các hạng mục chính của tiểu dự án bao gồm nâng cấp hạ tầng đường sá, hệ thống thoát nước, chiếu sáng công cộng, xây dựng khu tái định cư và quản lý chất thải rắn. Đến nay, 17 trên tổng số 18 gói thầu xây lắp đã hoàn thành, đạt 97% khối lượng và 100% các khu tái định cư đã được xây dựng.
Mặc dù tiến độ xây lắp đạt mức cao, tiểu dự án vẫn đang gặp phải vướng mắc nghiêm trọng trong công tác giải phóng mặt bằng. Tỷ lệ giải ngân chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng chỉ đạt 44% so với kế hoạch ban đầu, gây ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ tổng thể của dự án. Tình trạng chậm trễ này không chỉ cản trở việc hoàn thành đúng thời hạn mà còn có nguy cơ phát sinh chi phí phạt do kéo dài thời gian thực hiện cam kết với Ngân hàng Thế giới (WB) – đơn vị tài trợ.
Tầm quan trọng của ý thức cộng đồng và giải pháp thúc đẩy kết nối
Để đảm bảo hiệu quả bền vững của Hệ thống xử lý nước thải đô thị Long Xuyên, việc nâng cao ý thức và sự hợp tác của cộng đồng là yếu tố then chốt. Sự thờ ơ trong việc kết nối nước thải sinh hoạt vào hệ thống chung sẽ khiến nguồn ô nhiễm tiếp tục tồn tại, làm lãng phí công sức và nguồn lực đầu tư. Nhận thức được điều này, lãnh đạo tỉnh An Giang đã chỉ đạo nhiều giải pháp trọng tâm:
- Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin đến người dân về lợi ích của việc kết nối nước thải, tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.
- Rà soát, đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến việc kết nối để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các hộ gia đình.
- Nghiên cứu, đề xuất sửa đổi hoặc bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến việc quản lý nước thải, bao gồm cả các chế tài xử phạt đối với những trường hợp cố tình không kết nối khi hệ thống đã sẵn sàng.
- Xây dựng lộ trình cụ thể, chi tiết cho việc kết nối các hộ dân và đảm bảo phân bổ đủ nguồn lực để hỗ trợ thực hiện.
Chỉ đạo tổng thể và cam kết hoàn thành dự án
Trong bối cảnh những thách thức còn tồn tại, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, ông Lê Văn Phước, đã nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy nhanh tiến độ và tháo gỡ khó khăn cho cả hai dự án. Các sở, ban, ngành liên quan và chính quyền địa phương được yêu cầu phối hợp chặt chẽ để tập trung giải quyết dứt điểm các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng và đẩy nhanh công tác chi trả bồi thường.
Ngoài ra, việc chuẩn bị công tác vận hành và bảo trì (O&M) sau khi các công trình hoàn thành cũng được đặc biệt chú trọng, nhằm đảm bảo hệ thống hoạt động hiệu quả và bền vững lâu dài. Những chỉ đạo này thể hiện cam kết của tỉnh An Giang trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống đô thị, bảo vệ môi trường và hướng tới một thành phố Long Xuyên xanh – sạch – đẹp hơn, thông qua việc hoàn thành và đưa vào sử dụng hiệu quả các dự án hạ tầng quan trọng này.
Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh An Giang
