Từng là nguồn sống trong lành, nhưng giờ đây, nguồn nước đầu nguồn suối Tà Xùa, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La đang phải gánh chịu sự tàn phá nặng nề từ hoạt động xả thải không kiểm soát của một trại cá tầm không phép. Nước suối đục ngầu, hôi thối, mang theo nỗi lo về bệnh tật và những hậu quả khôn lường cho sức khỏe hàng nghìn người dân và hệ sinh thái bản địa.
Thực trạng ô nhiễm nguồn nước đầu nguồn
Suối Tà Xùa, nơi khởi nguồn của các mạch nước tự nhiên, cung cấp nước sinh hoạt cho thị trấn Bắc Yên và nhiều xã lân cận, đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Trại cá tầm rộng hàng nghìn mét vuông, được xây dựng ngay đầu nguồn suối ở độ cao 1.400m. Chất thải từ trại cá, bao gồm phân cá và thức ăn thừa, được xả trực tiếp không qua xử lý xuống dòng suối.
Người dân địa phương cho biết nước suối trước đây trong vắt, có thể dùng để uống và sinh hoạt. Tuy nhiên, hiện tại nước đã chuyển màu đục, có mùi hôi thối khó chịu và xuất hiện váng trên mặt nước. Nhiều hộ gia đình đã không dám sử dụng nước suối để nấu ăn, chỉ dùng cho việc giặt giũ, tắm rửa nhưng vẫn đầy lo lắng về chất lượng.
Nguyên nhân và bối cảnh vấn đề
Nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm là hoạt động của trại cá tầm thuộc Công ty Cổ phần Thủy sản và Nông nghiệp Tà Xùa. Trại này đã hoạt động từ năm 2017 nhưng chưa được cấp phép về môi trường. Mặc dù từ năm 2023, công ty đã nộp hồ sơ xin cấp phép nuôi cá nước lạnh và UBND thị trấn Bắc Yên đã nhiều lần kiểm tra, lập biên bản, yêu cầu dừng hoạt động và khắc phục vi phạm, tình trạng xả thải vẫn tái diễn.
Sự thiếu ý thức chấp hành quy định pháp luật về bảo vệ môi trường của đơn vị gây ô nhiễm, cùng với việc chưa có giải pháp xử lý triệt để đã dẫn đến tình hình kéo dài và gây bức xúc trong cộng đồng. Tỉnh Sơn La cũng đã ghi nhận vấn đề này từ lâu và đang trong quá trình xử lý.
Tác động đến đời sống và môi trường
Ô nhiễm nguồn nước tại suối Tà Xùa đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến đời sống và môi trường:
- Đối với sức khỏe con người: Người dân sống dọc suối Tà Xùa, đặc biệt là các gia đình có con nhỏ, đang phải sống trong nỗi lo lắng thường trực về nguy cơ mắc bệnh. Dù nhiều nhà đã chuyển sang dùng nước giếng khoan, nhưng vẫn không loại trừ khả năng nguồn nước này cũng bị ảnh hưởng do ô nhiễm ngấm vào mạch nước ngầm.
- Đối với môi trường sinh thái: Nguồn nước đầu nguồn bị ô nhiễm đã phá hủy nghiêm trọng hệ sinh thái tự nhiên. Nhiều loài thủy sinh như tôm, cá bản địa đã biến mất hoàn toàn, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường vùng núi.
- Đối với đời sống sinh hoạt: Chất lượng nước suy giảm buộc người dân phải thay đổi thói quen sử dụng, tốn kém chi phí tìm kiếm nguồn nước thay thế hoặc lắp đặt các hệ thống lọc sơ bộ, gây thêm gánh nặng cho đời sống và sinh hoạt hàng ngày.
Hướng xử lý từ các cơ quan chức năng
Trước thực trạng nghiêm trọng này, các cơ quan chức năng đã và đang vào cuộc để xử lý. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sơn La đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, tiến hành xử phạt hành chính Công ty Cổ phần Thủy sản và Nông nghiệp Tà Xùa 35 triệu đồng vào tháng 3/2024 về hành vi gây ô nhiễm môi trường.
Cùng với việc xử phạt, công ty cũng bị yêu cầu đình chỉ hoạt động xả thải, khắc phục tình trạng ô nhiễm và khẩn trương hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan đến môi trường. Tỉnh Sơn La cũng đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan và UBND huyện Bắc Yên phải xử lý dứt điểm vấn đề này.
Thậm chí, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã yêu cầu tỉnh Sơn La báo cáo về vụ việc, cho thấy mức độ nghiêm trọng và sự quan tâm từ cấp trung ương. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, trại cá tầm vẫn chưa có giấy phép môi trường và tình hình ô nhiễm vẫn còn là mối lo ngại lớn, đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và hành động quyết liệt hơn để bảo vệ nguồn nước đầu nguồn quý giá này, đảm bảo sức khỏe và cuộc sống cho cộng đồng.
Nguồn: Thanh Niên
