Tình trạng xả thải trái phép từ các cơ sở sản xuất đang âm thầm đầu độc nguồn nước, gây ra những hệ lụy khôn lường cho sức khỏe cộng đồng và môi trường sống. Một trường hợp điển hình được phản ánh tại Hải Phòng cho thấy, một nhà máy giấy hoạt động không phép đã ngang nhiên xả thải ra môi trường, biến khu vực nuôi trồng thủy sản và khu dân cư lân cận thành nơi hứng chịu ô nhiễm nghiêm trọng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh tật cho người dân.
Thực trạng đáng báo động tại Hải Phòng
Vấn đề ô nhiễm nguồn nước và môi trường sống đang diễn ra tại phường Dư Hàng Kênh, quận Lê Chân, TP. Hải Phòng, nơi Công ty TNHH sản xuất và thương mại Tiến Lợi, hay còn gọi là Nhà máy giấy Tiến Lợi, đang hoạt động. Theo phản ánh của người dân địa phương, nhà máy này đã xây dựng và đi vào hoạt động trong nhiều năm trên lô đất số 23, đường Ngô Gia Tự. Từ một xưởng sản xuất nhỏ, cơ sở này đã mở rộng thành một nhà máy quy mô lớn, gây ra tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm hộ dân sinh sống xung quanh và các hộ nuôi trồng thủy sản.
Cụ thể, quá trình sản xuất giấy của nhà máy thải ra nước đen kịt, bốc mùi hôi thối nồng nặc, chảy trực tiếp ra các ao nuôi cá, kênh mương và hệ thống cống thoát nước chung của khu dân cư. Ngoài ra, khói bụi và mùi hóa chất từ nhà máy cũng bao trùm không khí, khiến người dân phải sống trong môi trường ô nhiễm kéo dài. Hệ quả là cá nuôi của các hộ dân chết hàng loạt, gây thiệt hại kinh tế lớn. Nghiêm trọng hơn, nhiều người dân, đặc biệt là trẻ em, thường xuyên mắc các bệnh về da liễu và đường hô hấp, tạo nên nỗi lo lắng thường trực về sức khỏe.
Nguồn gốc và bối cảnh hoạt động vi phạm pháp luật
Bài viết làm rõ bối cảnh hoạt động của Nhà máy giấy Tiến Lợi là hoàn toàn trái phép. Theo quy hoạch, lô đất số 23 mà nhà máy đang sử dụng thuộc nhóm đất nuôi trồng thủy sản, chỉ được phép sử dụng tạm. Tuy nhiên, thay vì tuân thủ quy định, chủ cơ sở đã tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng nhà máy mà không có bất kỳ giấy phép nào. Đặc biệt, nhà máy hoạt động mà không có báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và giấy phép môi trường theo quy định của pháp luật, điều này cho thấy sự coi thường nghiêm trọng các quy định về bảo vệ môi trường.
Việc không có các giấy tờ pháp lý cần thiết đồng nghĩa với việc nhà máy không có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, hoặc nếu có thì không được kiểm soát chặt chẽ. Điều này dẫn đến việc nước thải chứa hóa chất tẩy trắng và các chất độc hại khác trong quá trình sản xuất giấy được xả thẳng ra môi trường, gây ra hậu quả nặng nề cho hệ sinh thái và sức khỏe con người.
Hệ lụy đa chiều đối với đời sống, sinh hoạt và môi trường
Tác động từ hoạt động trái phép của Nhà máy giấy Tiến Lợi đã lan tỏa trên nhiều phương diện. Về môi trường, nguồn nước mặt tại khu vực ao, hồ, kênh mương và hệ thống thoát nước bị ô nhiễm nặng nề bởi nước thải đen kịt, bốc mùi khó chịu, phá hủy môi trường sống của các loài thủy sinh và làm mất đi mỹ quan đô thị. Môi trường không khí cũng bị ảnh hưởng bởi khói bụi và mùi hóa chất, gây khó chịu và bức bối cho cư dân.
Về sức khỏe cộng đồng, việc tiếp xúc thường xuyên với không khí ô nhiễm và nguồn nước bị nhiễm bẩn đã khiến nhiều người dân mắc các bệnh về da liễu và đường hô hấp. Đây là những rủi ro sức khỏe không thể bỏ qua, đặc biệt đối với người già và trẻ nhỏ, những đối tượng dễ bị tổn thương nhất.
Về đời sống sinh hoạt và kinh tế, mùi hôi thối nồng nặc không chỉ gây ảnh hưởng đến chất lượng sống, làm giảm giá trị bất động sản mà còn trực tiếp phá hoại sinh kế của các hộ gia đình. Tình trạng cá chết hàng loạt trong các ao nuôi đã đẩy nhiều người dân vào cảnh khó khăn, mất nguồn thu nhập chính từ hoạt động nuôi trồng thủy sản.
Phản ứng của cơ quan chức năng và những vấn đề còn tồn đọng
Trước tình trạng ô nhiễm kéo dài, người dân đã nhiều lần gửi đơn kiến nghị lên các cấp chính quyền. Ông Nguyễn Đình Dũng, đại diện cư dân khu vực 2, phường Dư Hàng Kênh, cho biết đã kiến nghị từ năm 2021 nhưng vấn đề vẫn chưa được giải quyết triệt để. Phía chính quyền địa phương, ông Vũ Văn Tú, Phó Chủ tịch UBND phường Dư Hàng Kênh, xác nhận phường đã tiến hành kiểm tra, lập biên bản vi phạm và báo cáo lên cấp trên. Quận Lê Chân cũng đã có văn bản chỉ đạo xử lý từ năm 2021 yêu cầu phường xử lý dứt điểm, nhưng đến nay, Nhà máy giấy Tiến Lợi vẫn tiếp tục hoạt động, bất chấp các quy định pháp luật và sự bức xúc của người dân.
Sự chậm trễ và thiếu quyết liệt trong việc xử lý dứt điểm vi phạm đã gây hoài nghi về hiệu quả quản lý nhà nước và trách nhiệm của các cơ quan chức năng. Vấn đề đặt ra là cần có những biện pháp mạnh mẽ, kịp thời và minh bạch hơn từ phía chính quyền để chấm dứt tình trạng vi phạm, bảo vệ quyền lợi chính đáng về môi trường và sức khỏe của người dân.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
